Het eerste programma van NADI (Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie) gaat vandaag van start, ruim een week na de aankondiging van het agentschap op Prinsjesdag. NADI werkt daarin samen met SPRIND, het Duitse Federale Agentschap voor Doorbraakinnovatie, dat in zeven jaar uitgroeide tot een van Europa's meest effectieve innovatiefinanciers. Het programma, de AI-Native Chip Design Challenge, stelt in totaal 40 miljoen euro financiering beschikbaar aan teams uit Nederland en de rest van Europa om de volgende generatie energiezuinige AI-chips te bouwen, en het ontwerp daarvan met AI terug te brengen van jaren naar weken.
Het programma is om twee redenen hard nodig. Ten eerste is Europa op dit moment afhankelijk van buitenlandse AI-chips. Ten tweede verbruikt de huidige generatie AI-chips veel energie, en dat probleem groeit mee met de wereldwijde vraag naar AI.
Daar ligt een strategische en economische kans voor Nederland en Europa, die met hun sterke chip-ecosysteem bij uitstek de potentie hebben om de volgende generatie energiezuinige, gespecialiseerde AI-chips te ontwikkelen. De AI-Native Chip Design Challenge geeft teams uit Nederland en de rest van Europa daarom de financiële ruimte om te bouwen aan de volgende doorbraak van eigen bodem, en het ontwerpproces daarvan te versnellen met AI.
Als Europa de technologieën van de toekomst wil ontwikkelen, dan moeten we samenwerken. Het eerste programma van NADI laat zien dat het kan. Samen met het Duitse SPRIND bundelen we de krachten over grenzen heen om gezamenlijk nieuwe AI Chips te ontwikkelen. We zetten hiermee Europese excellentie om in technologisch leiderschap.
Bewezen model voor baanbrekende innovatie
De gezamenlijke AI-Native Chip Design Challenge geeft NADI de mogelijkheid om direct te leren van het Duitse voorbeeld SPRIND, dat sinds 2019 bestaat. Met vroege financiering voor baanbrekende innovaties weet SPRIND steevast talent en kapitaal aan te trekken om grote maatschappelijke en economische kansen aan te grijpen in Duitsland, van nieuwe therapieën tegen kanker tot kernfusie voor goedkope hernieuwbare energie. Met elke euro die SPRIND financiert, trekt het gemiddeld al €2,80 aan private vervolgfinanciering aan.
SPRIND is op haar beurt gemodelleerd naar het Amerikaanse DARPA, dat dankzij overheidssteun baanbrekende innovaties als GPS, mRNA-vaccins, zelfrijdende auto's en het internet voortbracht.
Korte tijdslijnen, snelle financiering
Wat SPRIND onderscheidt van reguliere overheidsinstanties, is de focus op grote maatschappelijke problemen en economische kansen, in combinatie met een hoge beslissingssnelheid. Deelnemende teams krijgen binnen weken duidelijkheid of ze financiering krijgen. NADI gaat op eenzelfde manier werken. De aanmeldingsperiode voor de AI-Native Chip Design Challenge loopt van 23 september tot 30 november. Iedereen met een idee voor een potentiële aanpak kan zich aanmelden.
Tot 9,6 miljoen euro per team
Uit de aanmeldingen zullen 7 teams geselecteerd worden. Zij krijgen ieder €2,6 miljoen euro. Na 8 maanden worden de 3 beste teams geselecteerd die een vervolgfinanciering krijgen van €7 miljoen per team. Het totale budget voor het programma van SPRIND en NADI bedraagt €40 miljoen. Naast funding krijgen de teams technische en commerciële begeleiding.
Europa draait zijn AI grotendeels op buitenlandse chips, terwijl we hier een van de sterkste chip-ecosystemen ter wereld hebben. Dat de volgende generatie AI-chips nog niet uit Europa komt, ligt niet aan een gebrek aan kennis. Het ligt aan een gebrek aan financiering in de vroegste fase van het ontwerptraject. In deze fase is een startup vaak nog te risicovol voor venture capital. Precies dat gat vult NADI.
Het programma-format heeft zich bewezen: we zetten de slimste mensen van Europa aan het werk op strategische domeinen. Vervolgens selecteren we in meerdere rondes de meest kansrijke oplossingen om te bepalen welke doorgaan naar de volgende fases van ontwikkeling en commercialisatie. We zetten niet in op één paard, maar op de hele race.
Technologische doorbraken voor Nederland en Europa
De AI-Native Chip Design Challenge geeft NADI een vliegende start. Naast de samenwerking met SPRIND gaat NADI de komende tijd ook de eerste eigen programma's vormgeven, op het snijvlak van technologische voorsprong en maatschappelijke impact. Net als haar buitenlandse voorbeelden investeert NADI daarmee in ideeën die nog te risicovol zijn voor de markt, maar die — als ze slagen — een belangrijk verschil kunnen maken bij complexe uitdagingen. Peter Wennink suggereerde eerder concrete vraagstukken zoals: hoe krijgen we PFAS uit het oppervlaktewater? En hoe houden we de kabels in de Noordzee veilig?
Over NADI
Het Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) werd op Prinsjesdag 2026 aangekondigd door minister Heleen Herbert van Economische Zaken en is nu in oprichting. NADI financiert technologische doorbraken voor grote uitdagingen in Nederland en Europa, naar het model van het Amerikaanse DARPA, het Duitse SPRIND en het Britse ARIA. In de Rijksbegroting is 500 miljoen euro voor NADI gereserveerd. Jelle Prins en Beau-Anne Chilla bouwen de organisatie op. Meer informatie: nadi.nl
Over SPRIND
SPRIND (Bundesagentur für Sprunginnovationen) is het Duitse federale agentschap voor doorbraakinnovatie, opgericht in 2019 en geleid door Rafael Laguna de la Vera. SPRIND financiert radicaal nieuwe technologie in een vroeg stadium via programma's. Meer informatie: sprind.org